OEE Nedir? Formül, Dünya Standardı ve 5 Dakikada Hesaplama

OEE’nin üç bileşeni, neden %100’ün imkânsız olduğu ve sahada nasıl yükseltileceği.

6 dk okumaGüncelleme: 2026-07-03

OEE (Overall Equipment Effectiveness / Toplam Ekipman Etkinliği), bir üretim hattının ne kadar verimli çalıştığını tek bir yüzdeyle özetleyen MES metriğidir. Kullanılabilirlik, Performans ve Kalite olmak üzere üç kaybı tek skorda birleştirir; böylece “makine çalışıyor ama para kazandırıyor mu?” sorusuna net yanıt verir.

OEE tanımı

OEE, planlı üretim süresi içinde bir ekipmanın gerçekte ne kadar “iyi ürün” çıkardığını ölçer. %100 OEE, hiç durmadan, ideal hızda ve sıfır fireyle üretim demektir — pratikte ulaşılamaz. Amaç mutlak bir hedefe değil, kendi geçmişinizin üstüne çıkmaktır.

OEE’nin üç bileşeni

Kullanılabilirlik (A): Planlı süreden duruşları düşer. Arıza, kalıp değişimi, malzeme bekleme gibi tüm plansız duruşlar buradan kaybettirir.
Performans (P): Makine çalışırken ideal hızda mı üretiyor? Küçük duraklamalar ve yavaş çalışma performansı düşürür.
Kalite (Q): Üretilenin ne kadarı sağlam? Fire ve yeniden işleme kaliteyi düşürür.

Formül ve örnek hesap

OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite. Örnek: 480 dakikalık vardiyada 60 dakika duruş → A = 420/480 = %87,5. İdeal çevrim 30 sn, çalışma süresi 420 dk, üretim 700 adet → P = (700×30)/(420×60) = %83,3. 700 adetin 21’i fire → Q = 679/700 = %97. OEE = 0,875 × 0,833 × 0,97 ≈ %70,7.

Planlı üretim süresidkToplam duruşdkİdeal çevrim süresisn/adetToplam üretilenadetFire adediadet

70.7%

OEE

90.6%Kullanılabilirlik

80.5%Performans

97.0%Kalite

Bu vardiyada ideal koşula göre yaklaşık 260 adet potansiyel kayıp var — “gizli fabrikanız”.

Bunu her vardiya otomatik hesaplayan sistemi dene

OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite · A = (Planlı − Duruş) / Planlı · P = (İdeal çevrim × Üretilen) / Çalışma · Q = Sağlam / Toplam

Dünya standardı ve tipik değerler

%85 ve üzeri: “dünya sınıfı” kabul edilir (nadir).
%60–%70: birçok ayrık imalatçının tipik bandı.
%40 altı: ciddi iyileştirme potansiyeli — genelde ölçülmeyen duruşlar gizlidir.

Altı büyük kayıp

Yalın üretim OEE kayıplarını altı başlıkta toplar: arıza duruşları ve kurulum/ayar (kullanılabilirlik); küçük duraklamalar ve düşük hız (performans); başlangıç firesi ve üretim firesi (kalite). Duruş Pareto’su bu kayıpların hangisinin baskın olduğunu tek bakışta gösterir.

OEE’yi nasıl yükseltirsiniz?

Önce ölçün: ölçülmeyen kayıp yönetilemez. Duruş nedenlerini sınıflandırıp Pareto ile en büyük kayıptan başlayın. Kalıp değişimini SMED ile kısaltın, küçük duraklamaların kök nedenini bulun, fireyi nedenine göre sayın. nabız bunların hepsini operatör girişi ya da cihaz verisiyle otomatik hesaplar; vardiya sonunu beklemeden müdahale edersiniz.